Het bepalen van de conditie van uw kunstwerk
Een schilderij is een levend object dat reageert op zijn omgeving. Hoewel ouderdom hoort bij de ziel van een kunstwerk, is er een dunne lijn tussen ‘patina’ (de dunne donkere of vergeelde toplaag die ontstaat door natuurlijke veroudering) en schade. Leer de belangrijkste signalen herkennen.
1. Optische schade: vernis en oppervlak
De meest voorkomende problemen zijn vaak het gevolg van chemische verandering of vervuiling aan de oppervlakte.
- Vergeling en Verkleuring: Een troebele, bruine of gele gloed over het schilderij is meestal een geoxideerde vernislaag. Dit tast de dieptewerking aan. Ook zijn de originele kleuren (vooral de blauwen en grijzen) dan niet meer goed te zien.
- Oppervlaktevervuiling: Rook, roet, stof en vet (van bijvoorbeeld vette vingers) vormen een grauwe film die de verflaag kan aantasten als deze niet tijdig wordt verwijderd.
- Doorslag (Bloom): Een blauwige, melkachtige waas die ontstaat door vocht dat in de vernislaag is getrokken.
2. Structurele schade: verf en drager
Dit zijn ernstigere signalen die vaak direct ingrijpen van een restaurator vereisen.
- Craquelé: Fijne barstjes zijn vaak ouderdomsverschijnselen en hoeven niet gevaarlijk te zijn. Worden de randjes van de barsten echter scherp of gaan ze omhoog staan (schotelvorming), dan is er sprake van actieve onthechting.
- Bladvorming en Verfverlies: Zodra er verfschilfers loslaten of er kleine ‘gaatjes’ in de voorstelling ontstaan, is consolidatie (vastzetten) noodzakelijk om verder verlies te voorkomen.
- Mechanische schade: Deuken, scheuren in het doek of barsten in houten panelen. Deze zijn vaak het gevolg van droogte of fysieke impact.
-
Tip 8. Houd afstand van de muur
Zorg voor een kleine luchtruimte achter het schilderij (bijv. door viltjes op de hoeken). Dit voorkomt vochtophoping en schimmel.
3. Preventie: hoe voorkom je schade?
De beste restauratie is de restauratie die niet nodig is. U kunt zelf veel doen om de levensduur van uw kunstwerk te verlengen.
- Stabiliteit is alles: De grootste vijand van een schilderij is een schommelende luchtvochtigheid. Houd de relatieve vochtigheid bij voorkeur tussen de 45% en 55%.
- Lichtbeheer: Direct zonlicht (UV-straling) breekt pigmenten af en maakt vernis sneller geel. Hang schilderijen nooit recht tegenover een raam op het zuiden.
- Warmtebronnen: Hang een kunstwerk nooit direct boven een brandende open haard of boven een radiator. De lokale hitte droogt de drager uit, wat leidt tot barsten en scheuren.
Wat te doen bij twijfel?
Heeft u een verandering geconstateerd aan uw schilderij? Fotografeer de plek met strijklicht (licht van de zijkant) om het reliëf goed vast te leggen en neem contact op met een gekwalificeerde restaurator voor een conditiecheck.